در عصر تحولات سریع فناوری اطلاعات، سازمان‌ها برای موفقیت در پروژه‌های بزرگ مهندسی سیستم‌های اطلاعاتی نیازمند الگوهایی هستند که ضمن انعطاف‌پذیری بالا، توانایی پاسخ‌گویی سریع به تغییرات محیطی را نیز فراهم آورند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر به‌کارگیری مدل‌های کسب‌وکار چابک بر اثربخشی پروژه‌های بزرگ مهندسی سیستم‌های اطلاعاتی با تأکید بر نقش رهبری تغییر است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش توصیفی–پیمایشی می‌باشد. جامعه آماری تحقیق شامل مدیران پروژه، تحلیل‌گران سیستم و متخصصان فناوری اطلاعات شاغل در پروژه‌های کلان مهندسی سیستم‌های اطلاعاتی در سازمان‌های دولتی و خصوصی کشور است. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه محقق‌ساخته بهره گرفته شد که روایی آن با استفاده از روایی محتوا و تأیید خبرگان و پایایی آن با آلفای کرونباخ (α = 0.87) سنجیده شد. داده‌ها با روش‌های آماری تحلیل عاملی تأییدی (CFA) و مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) با نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل گردیدند تا روابط میان متغیرهای اصلی پژوهش مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج نشان داد که به‌کارگیری مدل‌های کسب‌وکار چابک تأثیر مثبت و معناداری بر موفقیت پروژه‌های مهندسی سیستم‌های اطلاعاتی دارد (p < 0.01). علاوه بر این، رهبری تغییر نقش میانجی و تسهیل‌گر میان چابکی مدل کسب‌وکار و اثربخشی پروژه ایفا می‌کند. یافته‌ها حاکی از آن است که رهبران تغییر از طریق ایجاد فرهنگ یادگیری مستمر، توانمندسازی تیم‌ها و مدیریت انعطاف‌پذیر منابع، به افزایش هم‌ترازی بین نیازهای پروژه و ویژگی‌های مدل کسب‌وکار چابک کمک می‌کنند. بر اساس تحلیل مسیر، بیشترین اثر غیرمستقیم متعلق به بعد «پاسخ‌گویی سریع به تغییرات» در قالب حمایت رهبری از خلاقیت تیمی بوده است. به طور کلی، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ترکیب رهبری تغییر با به‌کارگیری رویکردهای چابک در مدل‌های کسب‌وکار می‌تواند اثربخشی، پایداری و نوآوری پروژه‌های بزرگ مهندسی سیستم‌های اطلاعاتی را به شکل چشم‌گیری ارتقا دهد.

مدل‌های کسب‌وکار چابک مهندسی سیستم‌های اطلاعاتی رهبری تغییر چابکی سازمانی مدل‌سازی معادلات ساختاری.